Αρχικά εκτρεφόταν στο οροπέδιο της οροσειράς της Μεσσαράς στον νομό Ηρακλείου, σήμερα εκτρέφεται σε όλη την Κρήτη.

Έχει ύψος 1,32 - 1,42 μ. Το κεφάλι είναι λεπτό και εκφραστικό, ο λαιμός δύνατος, το σώμα στενό, η γραμμή της ράχης ευθεία, τα καπούλια στρογγυλά και οι μηροί μυώδεις. H χαίτη είναι άφθονη και η ουρά μακριά. Τα άκρα είναι λεπτά και μακριά σε σχέση με το σώμα.

 

Χαρακτηριστικό και αυτής της φυλής είναι ο πλαγιοτροχασμός (αραβάνι ή γεωργαλίδικο τρέξιμο) ο οποίος πιθανότατα προήλθε όπως και στη φυλή Πινείας από διασταυρώσεις με αραβικού τύπου λογα κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Τα άλογα της Μεσσαράς έχουν κάποιες ομοιότητες με τα άλογα που βρίσκονται σε Μινωικές παραστάσεις, σε νομίσματα και γλυπτά.